محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

135

تحفه خانى ( فارسى )

شهوت حار المزاج است و اختيار آب گرم بىضرورت مفسد هضم است و موجب طفو غذاست و مداومت آن مورث استسقاست و آب نيم‌گرم مغثّيست و گرم و تر از آن بوقت غثيان و ثقل معده از طعام و وجع قولنج موجب قى و خلاصى از انست و اختيار آب نيم‌گرم بوقت سعال يابس مسكن و موجب سهولت خروج بلغم است و دو طايفه از مرضى را اختيار آب گرم نافع است اصحاب مالخوليا و صرع را زيرا كه ضد مزاج سودا « 1 » است و آب مالح موجب اسهال است در اول وهله بواسطه و بعد از آن موجب حبس بواسطه تجفيف و مداومت و مواظبت او موجب هزال و نحافت و نشافت بدنست و مورث و مولد حكّه در اعضاء و انتهاى او جزيست و آبهاى غليظ مولد حصاة سدد است چه غلظت در آب بواسطه اختلاط ارضيست زيرا كه رقيق آن بواسطه تاثير حرارت تلطيف يافته از مجارى طبيعه مىگذرد و غليظ مىماند و بتاثير حرارت متحجر مىشود و مبطون و اصحاب اسهال بسيار است كه از شرب آب غليظ منتفع مىشوند و سبب ظاهر است و از مصلحات و ترياقات آبهاى غليظ و شور اختيار جريهاست بعد از آن و آبى كه مرور بر نوشادر كند خوردن او مورث اسهال است و جلوس در او و احتقان به او همين خاصيت دارد و آنكه مرور شد بر معدن زاك باشد حبس جميع سيلانات مىكند خواه اين سيلان از دم باشد يا اخلاط ديگر ليكن ظاهر از سيلان خونست و اين نيز خواه بطريق جلوس باشد و خواه به خوردن او شديد الضّرر است بسبب جلب حميات و آب نحاسى را بعضى از اطبّا موجب صلاح مزاج دانسته‌اند

--> ( 1 ) ن - سرد